Filtry przeciwsłoneczne – systematyka i charakterystyka

Fotolia_113438690_Subscription_Monthly_XXLRynek produktów kosmetycznych zawierających filtry chroniące przed szkodliwym działaniem promieniowania UV zasypuje konsumentów mnogością drogeryjnych i aptecznych kosmetyków promieniochronnych. Co powinniśmy wiedzieć o filtrach UV, żeby móc dokonać właściwego wyboru?

W ostatnich latach bardzo mocno podkreśla się niekorzystny wpływ promieniowania słonecznego na ludzki organizm, związany głównie z promieniowaniem  elektromagnetycznym w zakresie długości fali 290-400 nm, czyli w zakresie promieniowania ultrafioletowego. Promieniowanie UV dzielimy na dwa podstawowe zakresy: krótszy zakres to tzw. promieniowanie rumieniotwórcze – UVB (290-320 nm), dłuższy zakres to promieniowanie UVA (320-400 nm). Ponadto, w zakresie promieniowania UVA wyróżnić można promienie UVA1 (340-400 nm) i pro- mienie UVA2 (320-340 nm).

Promieniowanie UV jest niebezpieczne dla ludzkiego zdrowia, ponieważ przyczynia się do pojawiania reakcji fotoalergicznych i fototoksycznych, jest także szkodliwe dla oczu, gdyż może powodować zaćmę fotochemiczną. Jednak głównie prowadzi do fotostarzenia się skóry (photoaging), którego efektem są zmarszczki, zaburzenia pigmentacji skóry, rozszerzone naczynia, zmiany jakości skóry oraz zmiany przed- i nowotworowe. Organizm ludzki broni się przed działaniem promieni słonecznych w zakresie ultrafioletu poprzez wytwarzanie ochronnego barwnika – melaniny, a także poprzez pogrubienie warstwy rogowej naskórka. Niestety są to mechanizmy niewystarczające do kompletnej ochrony. Z tego powodu należy używać preparatów kosmetycznych zawierających filtry UV.

Filtry UV (substancje promieniochronne), zwane też filtrami przeciwsłonecznymi (sunscreens), to związki chemiczne wykorzystywane w kosmetykach, których podstawowym zadaniem jest ochrona skóry przed szkodliwym działaniem słonecznego promieniowania UV.

O mitach dotyczących kremów przeciwsłonecznych przeczytasz TUTAJ >> 

JAKIE FILTRY UV STOSUJE SIĘ W KOSMETYKACH DO OPALANIA?

We współczesnych kosmetykach promieniochronnych stosuje się dwie grupy filtrów. Pierwszą grupę stanowią związki absorbujące (pochłaniające) energię niesioną przez promieniowanie UV. Ze względu na zakres pochłanianego promieniowania można je podzielić na filtry absorbujące cały zakres promieniowania (UVA i UVB) oraz absorbujące je w sposób selektywny (najczęściej w zakresie UVB). Drugą grupę tworzą związki chemiczne odbijające fizycznie promieniowanie UV.

Główny podział filtrów przeciwsłonecznych opiera się właśnie na ich mechanizmie działania:

  • Fizyczne (mineralne) – działają na zasadzie odbicia lub rozproszenia oraz jako półprzewodniki pochłaniające promieniowanie UV i uwalniające je w postaci ciepła. Ich cząsteczki są na tyle duże, że nie posiadają zdolności wnikania do warstw naskórka, tylko tworzą na powierzchni skóry film ochronny – powłokę będącą zaporą dla promieniowania UV. Do tej grupy należą tlenek cynku (INCI: Zinc oxide, CI 77947) oraz dwutlenek tytanu (INCI: Titanium dioxide, CI 77891). W kosmetykach występują w postaci mikropigmentów wielkości 1-30 nm, chroniąc przed promieniowaniem UVB oraz przed częścią widma UVA.

Dwutlenek tytanu stanowi ochronę przed promieniowaniem UVB i UVA2. Natomiast tlenek cynku, jako jedyny wśród filtrów organicznych i nieorganicznych, chroni zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i UVA1 oraz UVA2. Filtry fizyczne są bardzo dobrze tolerowane przez skórę i rzadko powodują reakcje nadwrażliwości, dlatego polecane są szczególnie dla dzieci oraz dla osób ze skórą wrażliwą lub alergiczną – wówczas są stosowane jako samodzielna bariera. Są też bardziej fotostabilne, tzn. mają zdolność do utrzymania swych właściwości ochronnych w stanie niezmienionym przez określony przedział czasu, pod- czas którego są one poddane działaniu promieni słonecznych. Najczęściej występują w połączeniu z silikonami, krzemionką oraz z filtrami chemicznymi, gdyż pojedynczo nie wykazują wysokiej ochrony przed szkodliwym działaniem słońca i wymagają częstej aplikacji kosmetyku na skórę (stosując np. 10% stężenie tlenku cynku, można uzyskać współczynnik ochronny wynoszący 7-9). Aby samodzielnie zapewniły skuteczną ochronę, wymagałyby stosowania w wyższych stężeniach, co powodowałoby aglomerację filtrów, wybielenie skóry i w konsekwencji hamowanie opalania.

  • Filtry chemiczne – ich działanie opiera się na absorbowaniu energii niesionej przez promieniowanie słoneczne. Posiadają zdolność wnikania w głąb naskórka, poza tym wykazują działanie przeciwutleniające i neutralizują wolne rodniki. Najczęściej są to benzofenony, pochodne kwasu cynamonowego, salicylowego, kamfory, triazyn i benzotriazoli. Wśród filtrów chemicznych największą grupę stanowią filtry chroniące przed promieniowaniem w paśmie UVB. Najczęściej stosowane są Ethylhexyl Methoxycinnamate i Octyl Methoxycinnamate (nazwy handlowe to Parsol MCX, Octinoxate), Octyl Salicylate, 4-Methylbenzylidene Camphor, Octisalate (Ethylhexyl Salicylate).

Poza opisanymi wcześniej filtrami, również niektóre substancje naturalne i ekstrakty roślinne mają właściwości promieniochronne. Należą do nich np. masło shea, masło kakaowe, oleje: makadamiowy, sezamowy i z awokado, wyciągi z aloesu, kocanki włoskiej, rumianku lekarskiego czy ratanii. (…)

Joanna Klonowska Wydział Nauk o Zdrowiu Wyższa Szkoła Inżynierii i Zdrowia w Warszawie
Czytaj więcej w Beauty Inspiration 4/2016

Facebook

YouTube